Fieri Online Website » Kulture

Apolonisë i rikthehet Muzeu Arkeologjik

Gazetari — Sun, 14 Dec 2008 08:36:11 +0000

Pas shumë vitesh i kyçur, i kërcënuar çdo ditë e më shumë nga shkatërrimi, duket se më në fund është vënë dorë mbi Muzeun Arkeologjik të Apolonisë. Këto ditë po punohet pikërisht mbi këtë godinë që gjendet brenda perimetrit të Manastirit të Shën Mërisë. Një projekt restaurimesh po zbatohet prej disa muajsh në Parkun Arkeologjik. Me një financim prej 6 milionë e 176 mijë lekësh të reja të akorduara nga Ministria e Kulturës, Drejtoria Rajonale e Monumenteve të Kulturës Kombëtare në Tiranë, përgjegjëse për monumentet e kulturës në Apoloni, ka zbatuar një proces restaurimi në Manastirin e Shën Mërisë. Prej vitesh ishte hedhur alarmi për gjendjen e rënduar të Muzeut Arkeologjik. Çarje të konsiderueshme të murit rrezikonin strukturën e tij. Të tilla çarje gjendeshin edhe te Portiku i Manastirit, aty ku kanë qëndruar të ekspozuara vetëm disa statuja. Projekti i restaurimit ka përfshirë një rinovim të plotë të çatisë, restaurimin e mureve, vendosjen e dyerve dhe dritareve të reja. “Në godinën e muzeut, që gjendet brenda perimetrit të Manastirit të Shën Mërisë, nuk ishte vënë dorë të paktën prej 30 vjetësh. Gjendja e kësaj ndërtese ishte bërë problematike, duke shkaktuar edhe mbylljen e pavijoneve të vizitueshme të muzeut. Rikonstruksioni i plotë i ndërtesës, përfshirë çatinë dhe muret e jashtme, është hapi i parë në drejtimin e duhur për t‘i rikthyer Apolonisë muzeun e saj, që për nga larmia dhe sasia e objekteve arkeologjike që përmban është më i pasuri në të gjithë vendin”, shprehet Marin Haxhimihali, drejtor i zyrës së administrimit dhe koordinimit të Parkut Arkeologjik të Apolonisë. Kjo është faza e parë e këtij projekti restaurimi, i cili në 2009-ën do të vazhdojë me rijetëzimin tërësor të këtij muzeu, për ta kthyer atë në hapësira të ekspozimit dhe të vizitueshëm. “Vitin që vjen do të punohet për rijetëzimin tërësor të muzeut. Ende objektet janë në proces inventarizimi e më pas muzeu do të kalojë në varësi të Ministrisë së Kulturës. Ndërkohë, ndërhyrja restauruese në Manastirin e Shën Mërisë është planifikuar të mbarojë në datën 20 dhjetor”, thekson Vilson Masmalaj, drejtor i Drejtorisë Rajonale të Kulturës Kombëtare. Pas viteve ‘90, një pjesë e objekteve të Muzeut Arkeologjik të Apolonisë u shkatërruan ose u vodhën. Ky ishte dëmtimi i parë i kësaj pasurie të nxjerrë nga nëntoka. Ndërsa rrëmujat e vitit 1997 çuan në mbylljen përfundimtare të tij. Pas kësaj, një pjesë e mirë e objekteve u dërguan për ruajtje në fondet e Institutit Arkeologjik të Tiranës. Të tjerat edhe sot janë të kyçura në godinë, ekzistenca e së cilës pak ditë më parë vihej në pikëpyetje. Tashmë, me këto ndërhyrje restauruese të fazës së parë, godina është konsoliduar si strukturë. Shpresohet që punimet e 2009-ës të vijojnë që në muajt e parë, në stinën e verës, atëherë kur ka më shumë dyndje turistësh. Më shumë se një vit më parë, drejtori Haxhimihali pati ngritur shqetësimin e një bilete që vizitorët paguanin për të parë Muzeun Arkeologjik, i cili realisht ishte pothuajse inekzistent. Sot ajo biletë nuk paguhet më. Ndërsa ky projekt restaurimesh, i hartuar nga Genc Siamimi, specialist i Institutit të Monumenteve të Kulturës, duket se është një hap drejt bashkëpunimit të munguar mes strukturave përgjegjëse për ruajtjen e trashëgimisë. “Zyra e Parkut Arkeologjik shpreson se realizimi i këtij programi restaurimesh do të bëhet nxitje për një bashkëpunim më efikas në terren me strukturat e tjera të interesuara për një koordinim më të mirë të punëve, me synim nxjerrjen në pah të potencialit të vërtetë arkeologjik të Apolonisë, njërës prej perlave të qytetërimit të lashtë evropian”, shprehet Haxhimihali. Sipas tij, zyra e administrimit dhe koordinimit e Parkut Arkeologjik e ka zgjeruar aktivitetin në terren, duke synuar jo vetëm mirëmbajtjen e monumenteve ekzistuese, por edhe zgjerimin e zonës së vizitueshme të parkut. Për këtë, programi restaurues po zbatohet në disa pika, deri dje të anashkaluara, si kulla e hyrjes, termat romake, pusi antik monumental, tempulli në kuotën 104. “Synimi është dyfishimi i zonës së vizitueshme në Apoloni, e cila përbën Parkun Arkeologjik më të madh në Shqipëri për sa i përket shtrirjes së monumenteve antike dhe potencialit arkeologjik që ende s‘ka dalë në dritë”, thekson Haxhimihali.

Nis në Fier “Kinemaja e së drejtës”

admin — Sat, 25 Oct 2008 12:24:47 +0000

“Kinemaja e së drejtës” mbërrin në edicionin e dytë të saj. Festivali i filmit çelet sonte në teatrin “Bylis”, në Fier, dhe do të qëndrojë deri më 26 tetor. Në tri ditët e festivalit do të shfaqen filma artistikë dhe dokumentarë, me temë qendrore mjedisin, trafikun njerëzor dhe emigracionin, si dhe abuzimin me fëmijët. “E vërteta e papërsëritshme” është dokumentari që do të çelë festivalin, për të vijuar më pas për 50 minuta me filma të shkurtër për mjedisin nga Xhemal Mato. “Agua mi Sangre” është një tjetër dokumentar pjesëmarrës, që do të pasohet në vijim nga dokumentari i Namik Ajazit “Dasma tjetër”, filmi i shkurtër meksikan “Ëndrra tjetër amerikane”, “Rekrutimi”, film artistik nga Kosova, “Probleme personale”, “Pengu”, “Një ditë nga jeta e Bekimit” etj. Përveç Shqipërisë dhe Kosovës, gjeografia e festivalit shtrihet edhe në Maqedoni, Greqi, Spanjë, Itali, Meksikë dhe SHBA. “Të rritur në rrugë” i Burbuqe Berishës dhe filmi i Dhimitër Anagnostit “Gjoleka, djali i Abazit” janë të fundit që do të shfaqen në festivalin, i cili do të mbyllet me një bisedë televizive për abuzimin me fëmijët.

Java e filmit spanjoll ne Fier

admin — Thu, 11 Sep 2008 19:26:55 +0000

Filmi spanjoll pushton sallen e Teatrit Bylis. Gjallerohet me tej jeta kulturore e qytetit te Fierit. Pas nje sere aktivitetesh te ngjeshura kulturoro-artistike, qe e bene edhe me te kendshem sezonin turistik, tash qyteti “symbol i veprimtarive kulturore, do te shijoje mrekulline e kinematografise spanjolle. Ne kuader te shkembimit te pervojave kulturore, ne funksion te gjallerimit te jetes artistike, bashkia e qytetit me te madh Myzeqar, ka zgjedhur per te kenaqur shijet artistike te qytetareve te vet “Javen e 5-te te filmit spanjoll .” Per 5 dite rresht arti kinematografik spanjoll do te jete present ne sallen e teatrit Bylis, duke e pushtuar artistkisht ate. Autoret, regjisoret, aktoret dhe kineastet, do te prezantojne kulturen, historine, traditen, nje pjese te jetes dhe qyteterimit spanjoll. Sipari i javes se 5-te te filmit spanjoll hapet ne oen 19.00 te dites se sotme me filmin “Camaron” te rregjisorit Jaime Chavarri. Me pas kalendari i shfaqeve kinematografike do te vazhdoje me filmat “Goja ne Bordo” e Carlos Saura, per te vazhduar me filmat “Dielli i Ftoit”te regjisorit Viktor Erice, Qeni i Kopeshtarit i Pilar Milo, per te perfunduar me “Udhetimi drejt Asgjekundi” te regjisorit F. Fernan Gomez.

Celet ekspozita fotografike kushtuar arkeologut francez

admin — Mon, 08 Sep 2008 03:27:54 +0000

Njerez te shquar ne fushen e arkeologjise, moren pjese ne ekspoziten fotografike qe u hap kete fund jave ne “shtepine e frengut” sic quhet nga vendasit myzeqare ne Parkun arkeologjik te Apolonise. Kjo ekspozite i dedikohej arkeologut te madh francez Leon Rei, i cili ka luajtur nje rol te rendesishem per zbulimin e qytetit te lashte ilir te Apolonise. Ne ceremonine e organizuar me kete rast drejtori i Parkut Arkeologjik te Apolonise Marin Haxhimihali, theksopi per vlerat e arkeologut te madh francez.

Eshte nje borxh qe i kishim ne Leon Reit dhe sot jemi perpjekur tja kthejme kete borxh atij me kete ekspozite fotografike modeste kushtuar nje figure kaq te shquar sic eshte ajo e Leon Reit - ka thene Haxhimihali. Por kjo eshte vetem nje hap i pare i nismes qe ka marre Ministria e kultures turizmit, rinise dhe sporteve per promovimin e turizmit kulturor, sot Apolonise i shtohet nje vend tjeter i vizitueshem dhe do te kemi rast ne te ardhmen ta perforcojme kete me krijimin e nje qendre te dokumentacionit turistik.

Arkeologu Neritna Ceka vleresoi lart figuren e arkeologut Leon Rei si dhe bashkpunimi qe ai ka patur me arkeologe shqiptare. “Pershtypja e pare qe me vjen ne kete rast eshte emri i godines qe quhet nga vendasit “Shtepia e frengut”. Pra eshte nje toponim i Myzeqese qe kjo shtepi sikur ka vulosur edhe prezencen e perjetshme te Leon Reit si inisiator i germimeve arkeologjike ne Apoloni, por do te thoja edhe nje fryme te re te kerkimeve arkeologjike te misioneve te huaja ne Shqiperi - ka thene Ceka.

Ekspozita fotografike eshte pershendetur edhe nga perfaqesues te ambasades franceze te akredituar ne vendin tone, te cilet kishin ardhur ne aktivitet. Te pranshmit pane gjithe ambjentet e shtepise ku ka ndenjur arkeologu i famshem francez, shijuan ekspoziten fotografike dhe shijuan tingujt e muzikes barok shoqeruar edhe me nje koktejl modest.

Bulevardi i qytetit me “fytyrë” të re

admin — Wed, 03 Sep 2008 17:51:34 +0000

Bulevardi kryesor i qytetit të Fierit shumë shpejt do të ketë një “fytyrë” të re. Kjo, falë një investimi të Bankës Botërore, që konsiston jo vetëm në ndryshimin e infrastrukturës rrugore të aksit kryesor të qytetit, por dhe të shtimit të sipërfaqeve të gjelbra, ndryshimit të sistemit ndriçues si dhe fasadave të reja për pallatet që ndodhen përgjatë rrugës kryesore.

Lajmi bëhet i ditur nga kryetari i Bashkisë së Fierit, Baftjar Zeqaj, i cili tha: “Lëvrimi i pjesës së parë të fondit për ndryshimin e pamjes së rrugës kryesore të qytetit duhet të ishte kryer qysh në muajin qershor. Pavarësisht kësaj, për këtë fazë të parë ne jemi në pritje”. Në të gjithë gjatësinë e bulevardit kryesor të qytetit të Fierit, që njihet me emrin bulevardi “Jakov Xoxe” dhe vijimi me emrin “Ramiz Aranitasi”, nuk është ndërhyrë prej më shumë se 30 vjetësh. Në zyrën e shërbimeve të bashkisë kanë pohuar se është realizuar ndërhyrje e pjesshme, që ka qenë e padukshme gjatë viteve të fundit. Projekti i parashikuar dhe i vlerësuar nga Banka Botërore cilësohet si një ndërhyrje kapitale, e cila padyshim që do t‘i ndryshojë pamjen rrugës kryesore të qytetit të Fierit. “Dizajnim fasadash në mënyrën më të përsosur, ndriçim bashkëkohor, sipërfaqe të shtuara me gjelbërim, rikonstruksion i rrugës së automjeteve, si dhe bulevardit për kalimtarët, deri te vendosja e sinjalistikës horizontale e vertikale në mënyrën më të përsosur. Kjo është parashikuar për bulevardin kryesor të Fierit”, shpjegoi Zeqaj. Në muajin qershor, Bashkia e Fierit priste lëvrimin e një fondi të parë prej 1 milion dollarësh, që të ndërhynte në pjesën verilindore të bulevardit kryesor. “Prisnin fondin e fazës së parë prej 1 milion dollarësh, megjithatë nga komunikimet që Bashkia Fier ka pasur me përfaqësuesit e BB-së, është diskutuar se pas pak ditësh fondi do të lëvrohet”, tha Zeqaj.

Origjina e Qytetit

admin — Sun, 17 Aug 2008 00:05:30 +0000

Origjina e qytetit të Fierit shkon deri në Antkitet me qytetin e lashtë të Apollonisë (emërtuar nga Perëndia Greke, Apollon). Apollonia ishte qyteti i dytë sipas madhësisë në Mbertërinë Ilire, dhe një nga pikat hyrëse të Via Egnatias, një nga rrugët më të rëndësishme të Perandorisë Romake dhe Bizantit. Via Egnatia lidhte Romën në perëndim me Kostandinopojën në lindje dhe vendet e lindjes së largët.
Origjina e emrit të Fierit është e diskutueshme deri në ditët e sotme. Shumë kërkues diskutojnë dhe përkrahin idenë që emri Fier ka prejardhjen nga gjuha Italiane (fiera), që do të thotë panair. Sipas mbështetësve të kësaj teze, ishin tregëtarët Venedikas ata që e emërtuan qytetin në shekujt 14-15 kur blinin produktet bujqësore ne tregjet e qytetit të Fierit. Qyteti u themelua në vitin 1864 kur Kahreman Pasha (Guvernatori Lokal) thërriti disa arkitekt francez të projektonin qendrën e re tregtare artizanale të qytetit. Pikërisht këtu rrugët Lushnje-Fier, Berat-Mallakaster-Seman kryqëzohen me njera tjetrën që i jep dhe një impuls zhvillimit ekonomik të qytetit. Gjatë ketyre viteve qendra e madhe tregëtare u përdor si pikë referimi për projektimin e planit rregullues të qytetit nga dy topografët italian Tabolini dhe Molinari

Harta Gjeografike, Popullsia

admin — Sat, 16 Aug 2008 23:51:28 +0000

Fieri është qytet bregdetar në Shqipërinë e jugut. Fieri ndodhet në jug të rrethit të Lushnjës, në perëndim të rrethit të Beratit, kufizohet gjithashtu në jug me Vlorën dhe në juglindje me rrethin e Mallakastrës, rreth i cili para ndarjeve të reja administrative të viteve ‘90 bënte pjesë gjithashtu në përbërjen e rrethit të Fierit. Rrethi i Fierit ka një sipërfaqe prej 787 km² dhe një popullsi e cila sipas përllogaritjeve të vitit 2006 i ka kaluar të 300.000 banorët. Përsa i përket qytetit të Fierit popullsia e tij pas viteve ‘90 të shekullit të XX numëronte 40.000 banorë, kurse në ditët e sotme, si rezultat i dyndjes së popullsisë nga rrethi i Mallakastrës dhe nga rrethet veriore të vendit, vlerësohet që popullsia e qytetit të Fierit të ketë arritur në 75.000 banorë.

Nis ekspedita e fundit shqiptaro-franceze

admin — Wed, 13 Aug 2008 00:30:16 +0000

Nje tjeter ekspedite arkeologjike ka mberritur ne Parkun Arkeologjik te Apolonise. Ai eshte misioni shqiptaro-francez qe ka 11 vjet qe kryen germime dhe studime ne qytetin antik te Apolonise. Prof Jean Luu Drejtues i Ekspedites pohon se ky eshte viti i fundit i misionit te kesaj ekspedite sipas marreveshjes se nenshkruar nga Ministrite dhe Institutet Arkeologjike te dy vendeve. Nderkohe qe synohet per nje tjeter marreveshje, ekspedita qe ka nisur germimet nga dita e hene merret me pastrimin e vendeve te germuara ne te. Prof Jean Luu thekson se gjate ketyre viteve eshte mundur te germohet dhe te zbulohet “rruga e shenjte”, godina me mozaik e periudhes arkaike, dyqanet qe i perkasin periudhes romake e perandorake, depozita e ujit qe i perket shek 3 p.e.s. Njekohesisht ai nuk la pa permendur edhe zbulimin e tempullit te kohes se Augustit. “Gjeja me e rendesishme qe kemi marre eshte zbulimi i Agorase se qytetit, pra nuk eshte me qendra monumentale e periudhes romake qendra e qytetit, por kemi nje agora me monumente shume interesante-pohojne arkeologet franceze, pra kemi nje harte te plote te periudhave te banimit nga forma arkaike deri ne ate mesjetare”. Me metodat e reja moderne te kesaj ekspedite eshte zbuluar agoraja e qytetit me monumentet e saj, rreth 120 m me banesat qe i perkasin shek te 7 p.e.s . Ekspedita do te vijoje punimet e saj gjate gjithe muajit gusht.

Konkurenca femrat sfidojne meshkujt ne Fier

admin — Thu, 07 Aug 2008 08:37:28 +0000

Tendenca e pajisjes se femrave me patente vjen ne rritje ne qarkun e Fierit. Gjate gjashte mujorit te pare te vitit 2008 mesohet se kane mundur te marrin dokument te ri drejtimi per mjetin 2038 aplikante, nga ku 25 per qind te kesaj shifre e perbejne seksi femer. Lajmin e konfirmon per gazeten “KJ” kreu i drejtorise se Shfrytezimit te Automjeteve, Luan Baci. Por problemet e hasura gjate kontrolli teknik dhe ne dokumentacione te ketyre mjeteve, i jane referuar deges se tatimeve, policise dhe permbarimit. Mesohet se ne Gjykaten e Fierit jane depozituar 45 dosje per automjetet me probleme, pasi drejtuesit e tyre ose jane debitore ne tatim-taksa, ose posedonin makina te vjedhura dhe me numra identifikimi te rreme. Mesohet se ky numer dosjesh i perket vetem muajit korrik. “Si rezultat i bashkepunimit te DRSHA Fier, me Degen Tatimore, jane bllokuar 7 automjete. Nga akt-ekspertimi i 82 dosjeve resulton se 15 per qind e tyre kane pasur numer identifikimi te parregullt”, eshte shprehur drejtori Luan Baci. Gjithashtu ky sektor regjistrimi te mjeteve ka konstatuar se shume nga makinat e ardhura nga jashte vendit kane pasur probleme dhe mangesi ne dokumentacion dhe ne konfirmimin e Interpol Tiranes kane rezultuar 5 automjete te vjedhura ne Belgjike dhe Holande. Jane leshuar 3322 leje nderkombetare, ku Fieri ka marre 1920, Lushnja 900 leje dhe 472 te tjera Mallakastra.

Boriçi risjell “Pianisti mbi oqean”

admin — Thu, 31 Jul 2008 22:25:52 +0000

Katër muaj pas premierës së legjendës së pianistit, Dritan Boriçi ka interpretuar sërish për publikun fierak.
Mjaft artdashës të qytetit u mblodhën në muzeun e parkut arkeologjik të “Apolonisë” për të dëgjuar historinë e pianistit që mbeti përjetësisht në oqean.
Emri i pianistit në rol ishte Demi Budman Lemon 900, por për artdashësit fierakë do të vinte qysh nga premiera që është dhënë në muajin mars të këtij viti me pseudonimin “Dem Boriçi”. Memoria e aktorit fierak bëri që ai të realizojë një ndër pjesët me të mira që janë vënë deri më sot në skenë e që kanë si veçori të tyre monologun. Natyra e Boriçit i përshtatet mjaft mirë tragjedisë dhe legjendës që ndoqi pianistin me pseudonimin e sipërpërmendur.

Monodrama “Legjenda e pianistit mbi oqean”, kryevepra e dramaturgut të njohur italian, Alessandro Baricco, është me regji dhe interpretim të Dritan Boriçit. Në piano, ashtu si dhe të gjitha herët e tjera të shfaqjes së saj u luajtën pjesë muzikore nga të gjitha rrymat, mes të cilave xhaz e bluz. Afro 1 orë e 10 minuta monodrama u rishfaq për një publik të gjerë.

Boriçi, me “Legjenda e pianistit mbi oqean” pasqyron kohën mes dy luftërave botërore, periudhën e vitit 1932-1934, kur një anije transoqeanike me emrin “Virxhinia” bënte rrugën midis Evropës dhe Amerikës. Anija luksoze transportonte miliarderë dhe emigrantë që shkonin në botën e ëndrrave. Por, brenda kësaj anijeje njerëzit pëshpëritnin se bashkë me ta ndodhej edhe një pianist i jashtëzakonshëm, i aftë për të prodhuar muzikë të mrekullueshme, të pashfaqur kurrë më parë. Ajo arrin të japë egoizmin me forcë dhe të shfrenuar njerëzor, që rrëzon edhe talentin e lindur në një anije. Pianisti në fakt do të konkurronte në mënyrë të përsosur dhe vetë krijuesit e xhazit, të cilët do të largoheshin me mërmërimë prej anijes së oqeanit. Kjo e fundit, së bashku me banorin më të vjetër të saj, “900″, do të kishin të njëjtin fat, atë të shpërthimit me dinamit.